Fietsen op Sicilië

het rondje in het kort     veelgestelde vragen     foto's

overzichtskaart Rondje Sicilië

Sicilië is net zo rijk bedeeld met cultuurschatten als Noord- en Midden-Italië. Dit rondje Sicilië van ongeveer 1070 km biedt dan ook naast mooie, afwisselende landschappen de culturele erfenis die de vreemde heersers die elkaar hier afwisselden op het eiland achterlieten. Zo vind je er Griekse tempels, Romeinse mozaïeken, Arabische koepels en palmentuinen, Normandische kastelen en Spaanse barok.

Je kunt de tracks voor het Rondje Sicilië en de pdf met campinglijst en toeristische informatie bestellen via het bestelformulier op deze site. De tracks zijn in beide richtingen beschikbaar: met de klok mee en tegen de klok in, beginnend bij de luchthaven van Palermo. In de bundel zitten ook tracks  van en naar de luchthaven van Catánia en van de twee afsteekroutes in het zuidoosten van het eiland. Naast tracks zijn er point-of-interest bestanden van de campings langs de route en van de  bezienswaardigheden onderweg.

 

Het rondje in het kort

Griekse temple van Segesta
Van de Griekse stad Segesta bleef alleen deze tempel en een theater bewaard.

 

Luchthaven Palermo – Agrigento
Als je het rondje tegen de klok in begint bij de luchthaven van Palermo start je met het lichtste deel van de route en eindig je met het bergachtigste stuk. De route volgt de eerste 40 km globaal de kust, waar af en toe een mooi zandstrand lokt. Daarna duik je het binnenland in, waar de Griekse tempel van Segesta een eerste cultureel hoogtepunt vormt. Kort voor Trápani bereik je weer de kust, die je tot deze stad blijft volgen. Vanuit Trápani kun je per fiets of kabelbaan een excursie maken naar de van oorsprong Fenicische stad Érice, spectaculair gelegen op een geïsoleerde berg 750 m boven zee.
Na Trápani kom je in het vrij vlakke westen van het eiland, waar de Arabische invloed het meest speurbaar is, zowel in de keuken (couscous bijvoorbeeld) als in de witte, kubusvormige huisjes. Ook hier loopt de route gedeeltelijk langs de kust, waar talrijke zoutpannen in de zon blinken.
Aan de zuidkust fietst je af en toe langs de kust, maar ook 14 km lang over een fietspad op een voormalige spoorlijn door de heuvels. In deze regio zijn de Griekse tempels van Selinunte, maar vooral die van Agrigento de moeite waard. Kort voor Agrigento contrasteren de hagelwitte kliffen van de Scala dei Turchi prachtig met de diepblauwe zee.

Agrigento – Syracuse
Na Agrigento gaat de route de heuvels van het binnenland in. Hier vindt je de belangrijkste Romeinse erfenis op Sicilië: bij Piazza Armerina ligt een grote Romeinse villa met kleurrijke vloermozaïeken. Na Caltagirone, dat bekend staat om zijn kleurrijke aardewerk, bereikt de route met bijna 900 m een voorlopig hoogste punt in de Monti Iblei. De velden worden hier vaak door oude stapelmuurtjes gescheiden. In de zuidoosthoek van het eiland vindt je de mooiste voorbeelden van Spaanse barok op Sicilië, met name in Noto. Daarna fiets je dichtbij – en soms direct langs – de kust naar Syracuse, een ware schatkamer vol Griekse, Romeinse, middeleeuwse en barokke monumenten.
Eventueel kun in de zuidoosthoek de route met 148 km of 71 km bekorten door gebruik te maken van een van de twee afsteekroutes, maar dan mis je met Noto en Syracuse wel een stuk Sicilië met een geheel eigen charme. De afsteekroute die 71 km bespaart gebruikt een fiets/wandelpad op een voormalige smalspoorlijn door een spectulaire kloof en gaat door een aantal tunnels. Voor wie dat te avontuurlijk is biedt de andere afsteekroute zich aan.

Syracuse – Taormina
Na Syracuse gaat de route weer het binnenland in, waar in de wanden van een diepe kloof zo’n 3000 jaar geleden duizenden graven zijn uitgehakt: de necropolis van Pantálica. Daarna steek je de laaggelegen Vlakte van Catánia met zijn uitgestrekte sinaas­appel­plantages over en beklimt de onderste hellingen van de Etna, die de wijde omgeving domineert. Een excursie met gids naar deze vulkaan – na de Stromboli de actiefste van Europa – is zeker een aanrader.
Na de Etna gaat de route westwaarts richting Palermo, maar je kunt ook als extraatje even heen en terug fietsen naar de prachtig gelegen vakantieplaats Taormina met zijn beroemde Griekse theater. Ook voor dit zijpad is een track opgenomen in de bundel.

Taormina – Palermo
Na de Etna valt het rondje Sicilië­ samen met de route Rome – Palermo. Je komt nu door het bergachtigste deel van Sicilië, met de bergen van de Nébrodi en de Madonie. De dorpen liggen hier ver uit elkaar. Met hun rustieke, uit natuursteen opgetrokken huizen bieden ze een schilderachtige aanblik. Vaak hebben deze hooggelegen plaatsen een schitterend uitzicht over de omgeving.
In het Parco Regionale delle Madonie bereik je met ongeveer 1650 m het hoogste punt van het rondje. Door de beukenbossen en naaldwouden doet het hier verrassend noordelijk aan. Daarna daal je af naar de kust, waar drukke wegen niet overal te vermijden zijn. Termini Imerese biedt mooie uitzichten over die kust, terwijl Bagheria een beroemde barokke villa bezit. En zo bereik je Palermo, de boeiende, levendige hoofdstad van Sicilië. Hier vind je voorbeelden van bijna alle culturele invloeden die op het eiland ingewerkt hebben. Vooral de Arabisch-Normandische bouwstijl en de Spaanse barok drukken een stempel op de stad.
Na Palermo volg je de laatste 40 km min of meer de kust tot de luchthaven van Palermo.

Veelgestelde vragen

Hoe zwaar is de route?
Het Rondje Sicilië is met gemiddeld 12,4 klimmeters per km vrij zwaar: zwaarder dan de hoofdroute in deel 3 van Reitsma’s Route naar Rome, die op 9,0 m/km uitkomt als je de Povlakte buiten de beschouwing laat, maar nog wel lichter dan de Toscane­route (Bologna - Rome: 14,5 m/km). Wellicht zijn de hellingen echter minder steil dan in Midden-Italië. Dat kan ik nog niet zeggen, want ik heb hier (nog) niet gefietst. De opgetelde hoogteverschillen zijn gebaseerd op Google Maps en dat klopt meestal vrij aardig met wat ik met mijn hoogtemeter geregistreerd heb voor de Rome-­route.

Hoe lang doe je erover?
Het Rondje Sicilië is 1066 km lang. Gebruik makend van de afsteekroute voor de lus in het zuidoosten van Sicilië kun je het echter inkorten tot 918 km. Maak je het uitstapje naar Toarmina en terug dan komt er weer 25 km bij. Doe je eerst de route Rome – Palermo en stap je bij de Etna over op het rondje dan is de afstand Rome – Palermo­ 1761 km, of 1613 km als je de afsteek­route gebruikt.

Wat is de beste reistijd?
In de zomermaanden is het voor de meesten van ons echt te warm hier. In augustus – dé vakantiemaand in Italië – zijn bovendien veel winkels en café’s gesloten. Naarmate de zomer voortschrijdt ziet het landschap er minder aantrekkelijk uit: de gewassen worden geoogst en het gras verdort. Tussen half september en half oktober wordt de temperatuur weer prettiger om te fietsen, maar het landschap wordt pas weer groen tot er later in de herfst genoeg regen valt.
Kun je alleen in de zomer met vakantie, pas dan je dagschema aan de hitte aan. Fiets vooral in de koelere uren in de vroege ochtend, rust tijdens de hete middag en stel je verwachtingen qua haalbare dagafstand naar beneden bij.
Als je deze route combineert met de route Amsterdam – Rome en niet al te grote dagafstanden aflegt kun je in het voorjaar misschien beter in het zuiden beginnen en richting huis fietsen. De kans is dan veel groter dat je de hele reis aangename temperaturen hebt. Fiets je vroeg in het seizoen vanuit Nederland of België zuidwaarts dan is het aan het begin van je tocht en in de Alpen misschien aan de koude kant; ga je wat later dan is het aan het eind van de reis wellicht warmer dan je lief is. Neem in elk geval altijd ook warme kleding mee: in de bergen kan het zelfs in Zuid-Italië wel eens afkoelen. Dit geldt zeker voor de Abruzzenroute, waar een hoogte van 1440 m bereikt wordt. In Sicilië klimt de route zelfs tot 1652 m hoogte in het Parco Naturale delle Madonie. in deze berggebieden breekt de lente zeker niet eerder aan dan bij ons!

Is er genoeg accommodatie onderweg?
Waar de route langs de kust loopt zijn meestal wel campings; elders ontbreken die vrijwel overal, zie de campingkaart onder deze paragraaf. De campings aan de kust zijn meestal geheel ingesteld op Italiaanse gezinnen die hier hun zomer­vakantie doorbrengen: campings met alles erop en eraan, zoals animatie die ‘s avonds geluidsoverlast kan geven. Vaak zijn het tevens bungalowparken. Op campings op Sicilië is het sanitair soms eenvoudig en verouderd, maar er zijn ook campings met luxueus, modern sanitair.
Aan de kust is veel accommodatie in hotels en bed & breakfasts, maar in het hoogseizoen is ook de toeloop groot. In het binnenland zijn er naast hotels en B&B’s ook agriturismo’s, maar er is wel minder accommodatie dan in Noord- en Midden-­Italië.
Tip: Je kunt misschien ook gebruik maken van couchsurfing. Je moet het niet zien als een gratis hotel; het is meer logeren bij vrienden die je nog niet kent. Daarom begin je met op de site van couchsurfing een profiel van jezelf aan te maken. Daarna kijk je welke couch-aanbieders er zijn in de plaats waar je wilt overnachten en bestudeer je hun profiel om erachter te komen of er een 'klik' zou kunnen zijn. Vervolgens stuur je enkele van deze mensen een 'couchrequest' en wacht af of er positieve reacties komen.
Een vergelijkbaar concept is warm showers, een non-profit organisatie van fietsers voor fietsers om gratis bij elkaar te overnachten.

Campings aan het Rondje Sicilië
campingkaart Sicilië

Hoe zijn de wegen?
Het wegdek is meestal redelijk, al zijn er af en toe ook heel slechte stukken bij. Slechts een enkele keer is een kort onverhard stuk nodig om druk verkeer te vermijden, maar deze onverharde stukken zijn soms wel heel slecht. In het zuidelijk deel van het Rondje Sicilië zijn er vaak muurtjes of beton­goten naast de weg: gevaarlijk als auto­mobilisten je geen ruimte geven.
Wat betreft de verkeersdrukte: Op de trajecten langs de kust was druk verkeer niet overal te vermijden. Het langste traject met drukke gedeelten is helemaal aan het eind: van Campofelice di Roccella tot Palermo, een afstand van ca. 70 km. Eventueel kun je hier de trein nemen. De rit duurt 40 tot 60 minuten, maar de trein gaat niet erg vaak. Zo veel mogelijk in de stille uurtjes fietsen (heel vroeg of tijdens de siësta­) is een andere mogelijkheid. Omdat de drukte aan de kust het grootst is gaat de route vrij vaak door het binnenland, waar het veel rustiger is.

Kun je de route met kinderen fietsen?
De in het binnenland lange afstanden tussen rustpunten met voorzieningen, het bijna overal ontbreken van fietspaden en de hoge temperaturen in de zomer: ik zou het niet doen.

Wat moet je verder nog weten?
Anders dan benoorden Rome kun je in Zuid-Italië met loslopende zwerf-, waak- of berghonden te maken krijgen, die soms ook in groepsverband opereren. Enkele fietsers hebben melding gemaakt van lastige honden in Lazio, Apulië en Calabrië. Of het probleem ook speelt op Sicilië weet ik niet. Zwerfhonden komen meestal alleen om eten bedelen en zijn vaak (te) aanhankelijk. Berghonden zijn grote honden die zonder herder de kudde moeten beschermen tegen roofdieren. Deze honden zijn dan ook het gevaarlijkst.
Op het forum van de Vereniging Wereldfietser, maar vooral op het Duitstalige Fernradlerforum staan veel meningen en adviezen over het onderwerp "wat te doen bij aggressieve honden". Vaak spreken de bijdragen op deze fora elkaar erg tegen. Sommige bijdragers gebruiken een dazer (onder meer verkrijgbaar bij de Fietsvakantiewinkel). Anderen raden pepperspray aan, wat in sommige landen een verboden wapen is. Of dat ook voor Italië geldt weet ik niet.
Voor elk middel geldt in elk geval dat je het direct bij de hand moet hebben, omdat honden soms plotseling van een erf komen aanrennen. Tijd om het dan uit je fietstas te halen is er op dat moment niet meer! Je zult het dus bijvoorbeeld aan een touwtje om je nek moeten hangen of op je stuur monteren.

Hoe kom ik terug per vliegtuig?
Vliegen kan vanaf Palermo of Catánia. De laatste stad ligt wat verder van de route af. Bij de tracks voor deze route zijn ook tracks naar de luchthavens van Palermo en Catánia opgenomen. Vliegen kan vanaf Palermo of Catánia.
Wil je niet je fiets meenemen in het vliegtuig dan kun je gebruik maken van Care4luggage­, een jong Nederlands bedrijf dat naast fietsen en e-bikes ook andere lastige bagage vervoert door nagenoeg heel Europa. De chauffeur die je fiets ophaalt brengt zelf een fietsdoos mee. Je hoeft alleen te zorgen dat de fiets klaar staat voor transport: de trappers eraf en het stuur een kwartslag gedraaid. Bij Care4luggage kun je fiets in principe bij elk hotel of elke camping laten ophalen. Natuurlijk moet je van dat hotel of die camping dan wel toestemming hebben om je fiets daar achter te laten.

Neem je je fiets wel mee in het vliegtuig dan heb je misschien wat aan de inpaktips op deze site.
Op het vliegveld van Palermo zijn geen fietsdozen te koop, dus je moet zelf iets in elkaar knutselen. Waarschijnlijk zijn ze op het vliegveld van Catánia evenmin te koop, maar daarover heb ik nog geen berichten ontvangen.
Tip: op pag. 45 van de pdf Rondje Sicilië staat onder ‘Onderdak bij vliegveld’ Catánia een adres waar je bij aankomst je fietsdoos kunt achterlaten, zodat je die bij je terug­reis weer kunt gebruiken.

Hoe kom ik terug zonder vliegtuig?
Wil je per trein terug laat je dan adviseren door de Treinreiswinkel of Fiets Mee (zeer aanbevolen!). Op dit moment is de stand van zaken is dat je tot Bologna aangewezen bent op regionale treinen en dus een aantal keren zult moeten overstappen. Snellere treinen nemen geen fietsen mee binnen Italië.
Met de Flixbus ben je wellicht sneller in Bologna dan met de trein, maar op deze bussen is slechts plaats voor een beperkt aantal fietsen en de bussen zijn vaak al vroeg volgeboekt. Let op: Flixbus vervoert geen e-bikes!

Vanaf Bologna kun je met een internationale trein naar Innsbruck en van daar met de Night Jet (nachttrein) naar Hamburg. In Hannover kun je ‘s ochtends overstappen op een trein naar Nederland. In de toekomst hoopt Night Jet ook een nachttrein van Innsbruck naar Amsterdam te laten rijden.

Wil je je treinreis zelf uitzoeken, gebruik dan voor het Italiaanse deel van de reis de site van Trenitalia en kies onder ‘Main Solutions’ voor ‘Regional’, want fietsen mogen alleen mee op regionale treinen. Klik in de resultaten op de treinen die vermeld staan om de dienstregeling te zien. Je kunt ook de site van Deutsche Bahn raadplegen. Die is gebruiksvriendelijker, maar ‘ziet’ niet altijd alle treinen die je in Italië kunt gebruiken.

Vanuit Palermo vertrekken ook veer­boten naar onder meer Napels, Livorno (dichtbij Pisa) en Genua. Verder is er nog een veerboot van Messina naar Salerno. Zie voor deze veerverbindingen www.directferries.nl.

 

Foto's Rondje Sicilië

Het strand van Balestrate aan de Golfo di Castellamare
Het strand van Balestrate aan de Golfo di Castellamare
Foto: Marco Tarantino

Het Castello di Vénere op de uiterste rand van Érice
Het Castello di Vénere op de uiterste rand van Érice

Zoutpannen bij het zoutmuseum van Nubia
Zoutpannen bij het zoutmuseum van Nubia

De kathedraal van Mazara del Vallo
De kathedraal van Mazara del Vallo
Foto: Maurizio Mozzato

De ruïnes van Selinunte
De ruïnes van Selinunte
Foto: Gerdi Vos

De Scala dei Turchi
De Scala dei Turchi dichtbij Agrigento

Parco delle Madonie
Agrigento: de Tempio della Concordia bij avond
Foto: Wikipediagebruiker General Cucombre

In het binnenland tussen Agrigento en Caltanissetta
In het binnenland tussen Agrigento en Caltanissetta

Mozaïek in de Villa Romana del Casale
Mozaïek in de Villa Romana del Casale

Aardewerk uit Caltagirone
Kleurrijk aardewerk uit Caltagirone

Landschap bij Noto
Landschap bij Noto

De kathedraal van Noto
De kathedraal van Noto is een pronkstuk van de Siciliaanse barok.

Syracuse
Syracuse: de Piazza del Duomo bij avond na een regenbui
Foto: Dario Giannobile

De Necropolis van Pantálica
Eeuwenoude rotsgraven in de Necropolis van Pantálica
Foto: Salvo Cannizzaro

‘Orgelpijpen’ van basalt in de Gole dell’Alcántara
‘Orgelpijpen’ van basalt in de Gole dell’Alcántara aan de voet van de Etna

Cesarò met op de achtergrond de Etna.
Cesarò met op de achtergrond de Etna

Petralia Soprana
De Chiesa Madre SS Pietro e Paolo in Petralia Soprana in de Madonie.
Op 1150 m hoogte kan het zelfs in Sicilië in de winter sneeuwen!

Parco delle Madonie
In het Parco Regionale delle Madonie wordt met 1652 m het hoogste punt in de route bereikt.

Palermo: mozaïeken in de Cappella Palatina
Palermo: mozaïeken in de Cappella Palatina (12e eeuw)
Foto: Wikipediagebruiker Pistillo 99